Maand van de geschiedenis

Thema 2026

Oktober is de Maand van de Geschiedenis, het grootste geschiedenisevenement van Nederland. Samen met talloze musea, bibliotheken, boekhandels, archieven en andere culturele instellingen organiseert de Maand activiteiten door het hele land. Onder het motto 'Ontdek gisteren, begrijp vandaag' brengen we in oktober geschiedenis voor het voetlicht. In 2026 staat het thema 'Lichaam & Geest' centraal.

Lichaam & Geest in de nieuwe steentijd De Oerboer als spiegel van menselijke verandering

De Maand van de Geschiedenis staat dit jaar in het teken van Lichaam en Geest. Een thema dat naadloos aansluit bij Oerboer, de nieuwe wisselexpositie in het Observeum. Want nergens wordt de wisselwerking tussen fysieke leefwereld en innerlijke beleving zo tastbaar als bij de eerste boeren van Fryslân, die zo’n 5500 jaar geleden de stap maakten van rondtrekken naar wortelen. Hun keuzes veranderden niet alleen hun lichaam, maar ook hun denken, ritme en relatie met de wereld om hen heen.

Lichaam en geest in het leven van de oerboer

De overgang van jager-verzamelaar naar boer was een revolutie die diep ingreep in het menselijk bestaan. Waar het lichaam van de jager-verzamelaar was gevormd door beweging, jacht en seizoensgebonden flexibiliteit, vroeg het boerenbestaan om nieuwe fysieke vaardigheden: langdurig bukken, tillen, ploegen, bouwen. Het lichaam werd een werktuig van continuïteit en productie. Tegelijk veranderde de geest: voor het eerst ontstond het idee van blijven, van bezit, van zorg voor land en dier. De oerboer leefde niet langer in een wereld die hem meenam, maar in een wereld die hij zelf vormgaf.

Archeologische vondsten uit de expositie tonen hoe deze pioniers hun omgeving leerden lezen en beheersen. Van graankorrels tot werktuigen en vroege huisstructuren: elk object weerspiegelt een nieuwe manier van denken, plannen en vooruitzien.

Deze verandering bracht ook nieuwe vormen van zingeving. Rituelen rond oogst, geboorte en dood kregen een vaste plek in het jaar. De geest werd niet alleen gevoed door overleven, maar door betekenis geven aan een leven op één plek. Het lichaam werkte, de geest ordende.

Openingstijden in oktober